ธาราบำบัดกับผู้ป่วยโรคข้อ

 

ธาราบำบัดกับผู้ป่วยโรคข้อ

 

รศ.พญ.วิไล  คุปต์นิรัติศัยกุล

ภาควิชาเวชศาสตร์ฟื้นฟู  คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล

 

ปัญหาโรคข้อเป็นปัญหาสุขภาพหนึ่งที่พบได้บ่อยในวัยสูงอายุโดยเฉพาะโรคข้อเข่าเสื่อม และเป็นปัญหาทำให้เกิดอาการปวด กล้ามเนื้อรอบข้อลีบ และมีผลต่อการใช้งานข้อในการประกอบกิจวัตรประจำวันของผู้ป่วย ธาราบำบัดเป็นวิธีการรักษาหนึ่งที่สามารถนำมาใช้รักษาที่กำลังได้รับความนิยม โดยเฉพาะในกลุ่มผู้ป่วยโรคข้อ

 

รูปแบบของธาราบำบัด

 ธาราบำบัดคือการนำน้ำมาใช้ในการบำบัดรักษาผู้ป่วย โดยมีรูปแบบต่างๆ กัน เช่น

-   การแช่น้ำอุ่น

-   การใช้อ่างน้ำวน

-   การเดินในแท๊งน้ำช่วยเดิน (walking tank)

-   การออกกำลังกายในสระน้ำ

 

ธาราบำบัดสามารถรักษาผู้ป่วยโรคข้อได้อย่างไร?

-   ช่วยลดแรงกระทำต่อข้อ ทำให้ข้อต่อต่างๆ ในร่างกาย รับน้ำหนักลดลงเมื่อเทียบกับอยู่บนบก ทั้งนี้เนื่องจากน้ำมีแรงลอยตัว จึงช่วยพยุงข้อต่อต่างๆ ไว้ ทำให้ข้อไม่ต้องรับน้ำหนักเต็มที่เหมือนอยู่บนบก จึงเหมาะสำหรับผู้ป่วยโรคข้อทั้งหลายเป็นอย่างยิ่ง

 

-   ลดอาการปวด และการอักเสบของข้อต่อ อันเป็นผลจากความร้อนในน้ำ เพราะน้ำในอ่างวนหรือสระน้ำเป็นน้ำอุ่น มีเครื่องทำความร้อน ความร้อน จะช่วยลดอาการปวด และการอักเสบของข้อ อีกทั้งความร้อนมีผลให้กล้ามเนื้อคลายตัว เกิดความสบาย และคลายอาการปวดอีกทางหนึ่ง

 

-   รู้สึกสบาย คลายการตึงตัวของกล้ามเนื้อ เนื่องจากตัวทำคลื่นในอ่างน้ำวน ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกเหมือนได้รับการนวดกล้ามเนื้อโดยรอบ จึงรู้สึกสบาย ช่วยให้กล้ามเนื้อคลายตัวได้ดีเช่นกัน

 

- ช่วยเพิ่มกำลังกล้ามเนื้อได้เป็นอย่างดี เนื่องมาจากน้ำมีแรงต้าน เมื่อออกกำลังในน้ำ กล้ามเนื้อต้องออกแรงต้านต่อแรงต้านของน้ำ ซึ่งจะเป็นการช่วยเพิ่มกำลังและความแข็งแรงของกล้ามเนื้อได้ดีกว่าการออกกำลังบนบก กล้ามเนื้อที่มีความแข็งแรงดีจะช่วยให้ผู้ป่วยสามารถใช้งานข้อได้ดียิ่งขึ้น

 

เลือกใช้ธาราบำบัดประเภทไหนจึงเหมาะกับโรคข้อตำแหน่งต่างๆ

-   ข้อเล็ก, เช่น ข้อมือ ข้อนิ้วมือ หรือข้อนิ้วเท้า ควรเลือกการแช่น้ำอุ่น

-   ข้อใหญ่ขึ้น เช่น ข้อเข่า, ข้อเท้า, ข้อศอก, อาจเลือกอ่างน้ำวน หรือแท๊งน้ำช่วยเดิน

-   บริเวณหลัง ข้อสะโพก หรือข้อเข่า ซึ่งเป็นข้อใหญ่ที่ต้องรับน้ำหนักตัวค่อนข้างมาก ควรเลือกใช้สระน้ำ ซึ่งจะช่วยลดแรงกระทำต่อข้อกระดูกหลัง สะโพก และข้อเข่าได้ดีกว่าธาราบำบัดรูปแบบอื่น

 

ข้อห้ามของการใช้ธาราบำบัด

-    กรณีมีแผลที่ผิวหนัง แผลติดเชื้อ หรือผู้ป่วยหลังผ่าตัดที่ยังไม่ตัดไหม

-    ผู้ป่วยไม่สามารถควบคุมการขับถ่าย กล่าวคือไม่สามารถกลั้นอุจจาระ – ปัสสาวะได้

-    โรคทางอายุรกรรมที่ยังควบคุมไม่ได้  เช่น  ลมชัก  โรคหลอดเลือดหัวใจตีบขั้นรุนแรง เป็นต้น

-    ผู้ที่มีปัญหาแก้วหูทะลุ ไม่ควรลงน้ำ อาจนำไปสู่การติดเชื้อที่รุนแรง เป็นอันตรายได้

 

ข้อจำกัดของการใช้ธาราบำบัด

ผู้ป่วยที่ว่ายน้ำไม่เป็น ไม่เป็นข้อห้ามหรือข้อจำกัด เนื่องจากผู้ป่วยสามารถใช้การเดินในน้ำเพื่อช่วยลดอาการปวดและเพิ่มกำลังกล้ามเนื้อได้ ส่วนข้อจำกัดอื่น ๆ ได้แก่ ผู้ที่มีการสูญเสียการรับรู้อุณหภูมิที่ผิวหนัง ไม่รู้ร้อนหรือเย็น อีกทั้งเรื่องความสะดวกในการไปใช้บริการ โดยเฉพาะสระน้ำ กล่าวคือ บางคนต้องเดินทางไกล อาจไม่สะดวก นับเป็นข้อจำกัดที่สำคัญของการใช้ธาราบำบัด ควรพิจารณาก่อนแนะนำผู้ป่วย อย่างไรก็ตามการเลือกรูปแบบของธาราบำบัดควรเลือกให้เหมาะกับตำแหน่งของข้อที่เป็นปัญหา รวมถึงความสะดวกของการใช้ด้วย

 

สรุป

ปัญหาที่เกิดขึ้นในผู้ป่วยโรคข้อ นอกจากจะสามารถบำบัดโดยการใช้ธาราบำบัดแล้ว การออกกำลังให้กล้ามเนื้อรอบข้อแข็งแรง รวมทั้งการใช้ข้อต่ออย่างถูกต้องตามหลักชีวกลศาสตร์ จัดเป็นการรักษาที่สำคัญที่ต้องกระทำร่วมกัน จึงได้ประโยชน์สูงสุดสำหรับผู้ป่วยโรคข้อ